HAKRIBI KORUPSAUN KOLUSAUN NEPOTISMU
Hapara korupsaun!, se O lakohi naukten sira goza...
KONTRA PENSAUN VITALISIA
“Lucia Lobato Tinan 5 hela iha Becora”

Monday, September 10, 2012

Komando PNTL Marka Prezensa Iha Edifisiu KAK


Dili - Komandante Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) Komisariu Longinhos Monterio Marka Prezensa Iha Edifisiu Komisaun Anti Korupsaun (KAK), asina Akordu hamutuk ho Komisariu Komisaun Anti Korupsaun (KAK), Aderito de Jesus atu servisu hamutuk hodi kombate Korupsaun iha rai laran.

Prezensa Komandante PNTL Komisariu Longinhos Monteiro Iha edifisiu KAK ho objetivu atu halo asina akordu entre institusaun PNTL no KAK hodi fortifika diak liu tan servisu entre KAK no PNTL nebe halao tiha ona durante ne’e.    

Hafoin asina Nota Entimentu Komandante PNTL, Komisariu Longinhos Monteiru Informa katak, asina akordu nebe halao parte rua Hanesan KAK no PNTL atu Intende malu no servisu hamutuk hodi bele aumenta kapasidade operasional inklui mos koinesementu ba  iha area investigasaun. 

“Hau hanoin servisu hamutuk nebe ami halao inisitava diak nebe KAK diskuti no ami indente malu kedas, tan nee’e ami halo ona asinatura ne’e bele hatete mai oin Policia tenki iha aktividade barak  nebe servisu hamutuk ho KAK,” dehan Longinhos ba Jornalista Sesta (07/09) iha edifisiu KAK Farol. Informasuan kompletu iha STL Jornal no STL We, edisaun Sabado (8/9). Timotio Gusmão/ Ines das Dores

STL, 07 Setembru 2012

Tuesday, August 28, 2012

Prezensa Paulo Assis Iha KAK, Taka Ba Publiku


STL, 28 Agustu 2012

DILI -  Eis Vice Ministru Edukasaun iha governu ALiansa maioria parlamentar (AMP) Paulo Asis presta deklarasaun ba iha komisaun Anti Korupasaun (KAK), mabe deklarasaun ne’e taka ba publiku tamba segredu nasaun.

Vise Ministru Edukasaun (ME) iha governu AMP ne’e marka prezensa iha edifisiu Komisaun Anti Korupasaun ho kareta privadu kuaze tuku 08.30 no remata deklarasaun kuaze 11.00 otl.

Hafoin presta deklarasaun ba KAK iha edifisiu KAK Farol, Jornalista sira koko atu halo klarifikasaun ba objeitivu Eis Vice Ministru Paulo Assis nian prezensa iha edifisiu KAK, maibe lakonsege tamba ministru ne’e taka ibun ba media.

“Hau labele koalia tamba segredu nasaun nian,” dehan Vice Ministru Edukasaun Paulo Assis ba jornalista Tersa (28/8) iha Edifisiu Comisaun Anti Korupsaun ((KAK) Farol hafoin presta deklarasaun ba KAK.

Ba kestaun ne’e STL koko atu halo komfirmasaun ho Komisariu KAK Aderito De Jusus Maibe lakonsege nafatin, tamba Segredu nasaun, tan ne’e prezansa Eis Vice Ministru Edukasaun Paulo Assis Iha governasaun AMP nian, iha KAK sei segredu nafatin. Informasaun kompletu iha STL Jornal no STL Web, edisaun Kuarta (29/8). Timotio Gusmão/ Tomas Sanches

Tuesday, August 14, 2012

Lucia Husu TR Foti Desizaun Lalais ba Nia Kazu


 15 August 2012 

Radio, online – Eis Ministra Justisa IV governu konstitusional, Lucia Lobato Brandao ne’ebe iha fulan kotuk liu ba hetan kondena husi Tribunal Distrital tama prizaun tinan 5 maibe ate agora seidauk tama prizaun. Ho razaun ida ne’e Lucia Lobato husu ba Tribunal Rekursu (TR) atu foti lalais desizaun atu nune’e bele iha dalan klaru. 

Kestaun ne’e Lucia hato’o ba jornalista hafoin hasoru malu ho Prezidenti da Republika, Taur Matan Ruak (15/8), iha Palacio Prezidensial Aitarak-Laran, Dili.

Lucia hatutan, durante iha kampanha politika foin lalais ne’e iha eleisaun parlamentares, Lucia kompri nia obrigasaun la tuir kampanha. “Hau nia partido lakon tan, hau hela ho situasaun ida ho inserteja, halo aktividade politika mos para hotu. Ne’ebe hau hein hela desizaun TR ne’e bele sai lalais. Desizaun TR dehan katak hau tenke ba kadei hau sei kumpri hodi ba tama prizaun,”Lucia akresenta.

Lucia mos dehan, see wainhira desizaun TR la hetan sala ruma, Lucia sei halao vida  moris hanesan baibain. Halo plano servisu hodi servisu ba fo han ba oan sira  no hare uma laran.

Lucia mos komenta katak, “Ministerio Publiku husu tan para hau atu hetan 12 anos. Hau naok estadu nia osan kuatru mill terjentus vinti sinko dolares halo prejuijo ba estado mak ne’e ne’ebe hau tenke simu 5 anos. Ministerio publiku la kontenti, ne’ebe hau simu dozi anus iha prijaun ne’ebe hau hein tribunal fo sai katak hau simu dozi anus iha prijaun hau simu.”

Lucia Lobato hateten tan katak , ohin hau koalia ho Prezidenti da Republika ba sauntus lubuk ida maibe hau mos iha diretu atu lalika fo sai ba imi ne’ e ga?

Eis Ministra Justisa ne’e mos senti kontenti tamba Prezidenti  da Republika laran kma’an no fuan murak hodi simu nia., maske nia laos ona Ministra da Justisa.

“Hanesan nia sidadaun ida ami nain rua koalia asuntus lubuk ida, maibe hau iha diretu atu labele fo sai ba media,” dehan Lucia.

15 August 2012
Fonte: Radio Liberdade Dili
http://radioliberdadedili.com

Thursday, August 9, 2012

KAK Husu Ministro Foun Kontrola Kada Departemento

 STL, 09 Agustu 2012 

Komisaun Anti Korupsaun
DILI - Komisario Komisaun Anti Korupsaun (KAK), hafoin partisipa iha seremonia tomada de pose, V Guvernu Konstitusinal, nebe, halao iha Palacio da Nobre Lahane Dili, kuarta(8/8), hatete, atu halakon korupsaun, iha rai laran importante, ministro sira mak, tenki halo kontrola kada departementu sira nune’e, kada direktores sira bele, hado’ok a’an husi korupsaun. 

Aderito de Jesus Soares kolia lia lia hirak ne’e, ba STL iha Lahane Dili,hafoin ramata seremnoia, tomada de pose ba V Kintu Guvernu Kosntitusional. Tuir Aderito katak, atu halakon korupsaun iha rai laran, persiza, Ministro foun sira, tenki halo kontrola ba direktores sira atu nune’e, direktores sira labele, monu ba manobra korupsaun.jef/nes

ProKAK

Friday, August 3, 2012

LPV tenki halo revizaun


 STL, 03 Agustu 2012 

II Lejislatura La Konsege Aprova Lei Pensaun Vitalisia, III Lejislatura Tenki Halo Revizaun

Dili - Reprejentante povu iha uma fukun Parlamentu Nasional (PN), Deputada bankada FRETILIN  Josefa Perreira hateten, iha segunda lejislatura deputadu hamutuk 33, la konsege aprova lei pensaun vitalisia, maibe ho terseira lejislatura sei halo revizaun ba lei ida ne’e.

Deputada Josefa hateten iha III lejislatura, importante maka oinsa atu hare hodi halo revizaun ba lei pensaun vitalisia, nomos kriteira-kriteria nebe maka bele hare hodi regula nebe relasaun ho lei ne’e rasik.

“Hau hanoin importante atu hare konaba lei ida ne’e, oinsa ita bele hare tok atu halo revizaun, e atu hare mos kriterias-kriterias ruma nebe’e ke ita bele hatama no hare mos ba instituisaun seluk laos deit iha PN, maibe oinsa maka ita atu bele regula mos enrelasaun lei ba reforma ruma karik,” dehan Deputada Josefa ba STL iha uma fukun PN Sesta (3/8).

Deputada husi bankada CNRT Carmelita Moniz afirma, maske segunda lejislatura la konsege hadia lei pensaun vitalisia, maibe iha terseira lejislatura iha esperansa katak, sei halo revizaun  ba lei pensaun vitalisia. Informasaun kompletu iha STL Jornal no STL Web, edisaun Sabado (4/8). Jasinta Sequeira

Thursday, August 2, 2012

Ana Pessoa: “PGR Sei Renova Lei Anti Korrupsaun no Anti Droga”


JI - 02 Agustu 2012

Prokurador Jerald a Republika, Ana Pessoa dehan, deklara atu halo renovasaun ba lei Anti Korupsaun, lei Anti Droga no lei sira ne’ebe kaduka tiha ona, tanba la konsege deskute durante segunda legislatura.

Nia dehan lia hirak ne’e hafoin hasoru malu ho Prezidenti republika Taur Matan Ruak, iha Palasiu Prezidenti Ai-Tarak laran, Dili (01/8).

Tuir Ana pessoa, Lei Anti Korupsaun kaduka ona tanba iha tinan 2010 haruka ona ba Parlamentu Nasional (PN), maibe la konsege aprova, lei anti droga ne’ebe PGR produs hodi haruka ba Ministeriu Justica (MJ) mos lakonsege aprova.

Nia hatutan, durante ne’e instituisaun prokuradoria Jeral simu kazu barak ne’ebe iha relasaun korupsaun, mal administrasaun ne’ebe haruka ona ba Komisaun Anti Kosupsaun (KAK) hodi halo prosesu investigasaun profundu.

“Kazu ne’ebe ami simu iha Dili tres mill (3000),” dehan PGR Ana Pessoa.

Iha sorumut ne’e mos PGR informa ba Prezidenti Taur Matan Ruak ba prosesu loke delegasaun Prokuradoria iha maliana, Vikeke no Ermera, tuir loloos planu ne’e realiza ona, maibe prosesu konstrusaun obra seidauk remata.

Nune’e, informa kona ba rekursu umanu iha instituisaun PGR rasik, liuliu nomesaun Timoroan 43 sai ofisial justisa no balun sai ajudante

Wednesday, August 1, 2012

Lucia Lobato hein hela desizaun husi Tribunál Rekursu


1 Agosto 2012

Tuir ajénsia PNN, Sergio Hornai ne’ebé sai nu’udar advogadu ba eis-ministra Justisa, Lúcia Lobato informa katak ninia kliente sei hein hela dezisaun husi Tribunál Rekursu, relasiona ho ninia (Lúcia Lobato) kazu. 

Fulan rua ona mak Lobato hetan akuzasaun katak Nia envolve iha kazu korupsaun hodi ikus mai kondena Nia ho prizaun tinan lima. 

Tanba ne’e mak eis-ministra ne’e, apela ba Tribunál Rekursu, hodi bele hatene klean liu tan informasaun kona-ba ninia kazu. 

“Ami hein hela (husi parte Tribunál Rekursu) atu ami bele foti dezisaun ida ne’ebé di’ak iha tempu hirak tuir mai”, tenik Hornai, hodi hatutan liu tan katak ninia kliente sei simu desizaun saida de’it ne’ebé Tribunál Rekursu sei atu fó ba Nia. 

Iha loron 20 fulan Marsu liu ba, parlamentu nasionál suspende tiha ministra Justisa ne’e, bainhira orgaun refere simu pedidu ida husi Tribunál Distritál Dili, atu halo julgamentu ba Lúcia Lobato nó mane ida ne’ebé identifika ho naran António Araújo Freitas. 

Tuir despaxu ne’ebé iha, tribunál “akuza sira na’in rua (Lúcia Lobato nó António Araújo) ho krimi korupsaun, abuzu de poder nó hafalsu dokumentu”.

Maski nune’e, ministra Justisa absolve ona husi krime abuzu de poder nó administrasaun danosa nó António Freitas absolve husi akuzasaun hothotu. 

SAPO TL ho PNN Portuguese News Network 

Saturday, June 30, 2012

KAK-SEPI Hamutuk Prevene Korupsaun


STL, 29 Junhu 2012

DILI - Komisariu Komisaun Anti Korupsaun (KAK), Aderito de Jesus Soares hamutuk ho Sekretaria Estadu Promosaun Igualdade (SEPI), Idelta Maria Rodrigues, fahe informasaun ba funsionariu sira, atu labele monu ba manobra korupsaun, tamba korupsaun nee hamate dezenvolvimentu nasional.

Ba jornalista iha Loja Jacinto Kulu Hun-Dili, Kuarta (27/06), Sekretariu Estadu Promosaun Igualdade (SEPI), Idelta Maria Rodrigues, hateten, korupsaun hanesan dalan nebee hamate dezenvolvimentu nasional, tamba nee, SEPI konvoka reuniaun hamutuk ho funsionario sira hodi bele inkoraja funsionario sira hadook aan husi korupsaun.

“SEPI nia mandatu atu ramata, SEPI rasik tenki kria sistema ruma liu husi reuniaun ida nee atu fo hanoin klean ba funsionario sira nebee permanente, nunee iha futuru sira kontinua servisu nafatin iha governu foun mai, bele hatene kona ba korupsaun,” dehan Idelta.

Idelta hanoin, atu kombate korupsaun presiza kontribuisaun husi ema hotu-hotu laos KAK mesak. Ho ida nee, bainhira too iha mandatu ikus, SEPI konvida mos KAK atu esklarese servisu KAK nian ba funsionariu sira, nunee funsionario sira bele hadook aan husi korupsaun.

Iha fatin hanesan, Komisario Komisaun Anti Korupsaun (KAK), Aderito de Jesus Soares iha nia intervista, hateten, KAK hanesan intituisaun kriminal nebee investiga kriminozu sira, laos lalais investiga fo rezultadu  ba publiku, maibe persiza tempu naruk atu halo ida nee.

“Atu halo servisu KAK nian ho diak, KAK foin rekruta tan funsionario nain lima, kona ba investigasaun nian, e hau fiar katak, funsionario sira ne’e sei halao sira nia servisu diak iha futuru, maske agora servisu seidauk lao maximu, maibe iha futuru servisu KAK sei lao diak,” katak Aderito.

Iha fatin seluk, Januario da Costa nudar estudante, hateten, hanesan sidadaun Timor oan senti moe wainhira rai doben TL sai hanesan nasaun korupto iha mundu, nune’e hanesan povu, husu ba KAK tenki hatudu servisu diak, imparsial, no independente hodi investiga ema korupto nebe estraga Timor naran foer iha mundu.

Entertanto Estudante Fakuldade FISIPOL,  Maria Fatima kestiona, dalabarak KAK fo sai ba publiku katak, iha membro governu balu involve korupsaun, ho funsionario publiku balun mos halo korupsaun, maibe rezultadu husi deklarasaun nee, povu seidauk hare ho matan, membro governu sira nee ba hatan iha Tribunal.
SEPI Konvoka Reuniaun ho Funsionariu

Sekretario Estadu Promosaun Igualdade (SEPI), Idelta Maria Rodrigues, iha Kuarta (27/06), konvoka reuniaun hamutuk ho funsionario, xefi departementu, xefe aprovizionamentu, hodi rona sira nia opiniaun, esperiensia, no desafiu durante tinan lima (5).

Tuir Idelta, sorumutu nee nudar reflesaun ba tinan 2007-20012 kona ba servisu saida mak SEPI halo tamba durante nee SEPI halo tiha ona reflesaun ida hamutuk ho sosiedade Sivil, Jornalista, Administrador Distrito, no Sub Distrito, ho ministeriu hotu, inklui parseiru sira husi liur kona mandatu SEPI durante tinan lima. Ramata tiha ida ne’e, SEPI kontinua konvoka refleksaun internalmente  hamutuk ho  funsionariu sira hodi hatene kona ba esperiensia desafiu durante tinan lima nia laran.

“Ami hakerek tiha ona relatorio ba servisu durante tinan lima nian maibe funsionario sira balun la hatene, tamba nee ohin hanesan loron importante atu bele rona ejijensia, defikuldade hotu nebee funsionario sira sente,” Idelta informa.

Idelta haktuir liu tan katak, funsionariu sira nebe servisu permanente, sira sei kontinua halao servisu iha governu foun, presiza hatene saida mak durante ne’e sei sai defikuldade ba instituisaun. nes/mj6

Moprokak

Friday, June 22, 2012

Corrupção é tema na campanha eleitoral para as legislativas de Timor-Leste

Lusa, 21.06.2012

A corrupção é tema na campanha eleitoral para as legislativas de Timor-Leste, com oposição e membros do Governo a considerarem que é preocupante e entidades responsáveis pelo seu combate a defenderem que não é sistemática.

Timor-Leste realiza legislativas a 07 de julho e os futuros Governo e parlamento não vão poder pôr de lado o tema, até porque o país foi classificado no Índice de Perceção da Corrupção de 2011 como de elevado risco.

Em declarações à agência Lusa, o atual ministro dos Negócios Estrangeiros e líder do Partido Social-Democrata (PSD), Zacarias da Costa, considerou a corrupção como endémica no país.

O Conselho Nacional da Reconstrução de Timor-Leste (CNRT), partido do atual primeiro-ministro Xanana Gusmão, reconheceu recentemente suspeitas de envolvimento de membros do Governo em atos de corrupção, admitindo que o seu partido não será visado nas urnas.

A oposição tem chamado a atenção para o tema, acusando o atual primeiro-ministro de nada fazer para combater e fazer punir as pessoas.

Apesar de nos últimos meses vários membros do Governo terem sido chamados à Comissão Anticorrupção (CAC), entidade que combate o fenómeno no país, apenas a ministra da Justiça, Lúcia Lobato, foi condenada a cinco anos de prisão por participação económica em negócio.

Em declarações à agência Lusa, o comissário-geral da CAC, Adérito Soares, insistiu que a corrupção "não é sistemática".

"Estamos numa altura muito oportuna para apresentar novos desafios aos futuros governo e parlamento", afirmou, defendendo a necessidade de envolver todos os atores timorenses para criar uma cultura de rejeição.

Para Adérito Soares, é "muito importante mudar as mentalidades das pessoas".

"Os seres humanos não são anjos e a questão é como conseguimos construir um bom sistema que previna e minimize. Queremos um Timor-Leste democrático com uma forte cultura de rejeição da corrupção", disse.

Para a juíza do Supremo Tribunal de Recurso, Natércia Pereira Gusmão, o fenómeno engloba tudo, incluindo pessoas que não percebem que estão a cometer um ato ilícito.

"Tem de haver prevenção, formação e informação. Caso contrário, as pessoas não percebem o que fazem", disse, salientando que há também as regras da moralidade, que não devem ser esquecidas.

O presidente da Comissão "C", Economia, Finanças e Anticorrupção, Manuel Tilman, disse que ainda há uma mentalidade e um modelo de fazer negócios indonésios.

"Na mentalidade indonésia e asiática o dar uma gorjeta depois de um bom negócio não é corrupção. O problema é que não se distingue um negócio público", afirmou.

Para Manuel Tilman, é a pobreza dos timorenses que leva à corrupção.

Lusa

Thursday, June 21, 2012

Kombate Korupsaun Maka Sai Programa Spesifiku Parpol

STL, 21 Junhu 2012

DILI-Kombate Korupsaun sai hanesan programa espesifiku ba Partidu Politiku sira, ida nee hatudu katak ema hotu-hotu lakohi atu korupsaun buras iha Nasaun Timor Leste, tanba nee hein katak promesa nebee Parpol sira hatoo sei aplika duni iha sira nia ukun durante tinan 5 nia laran.

Reprezentante Partidu Demokratiku Jacinta Pereira hatete, Karik Povu fo fiar ba Nia hodi tuur iha PN, maka sei kombate korupsaun nebee oras nee buras iha nasaun TL. Katak Jacinta atu kombate korupsaun hahu husi ita pessoal, atu koko transparensia kona ba buat nebe iha, molok tama ba iha Governu.

“PD Nia hanoin bainhira kaer Governu ka tama ba PN, ita tenki hatene uluk lai ida-idak nia rikeza ka osan nebee maka iha hodi nunee bele hare durante tinan Lima nia laran maka iha mudansa nebee maka boot ida nee bele fo ninia impaktu husi korupsaun nee rasik,” dehan nia iha Debate entre Feto Partidu Politiku iha Studio STL TV, Osindo Dili Kinta (21/6).

Lia fuan hanesan hatoo husi Partidu PUN, Eugenia Neves da Costa katak Koalia kona ba korupsaun, tinan 5 nia laran hatudu ona katak Partidu PUN nia ema iha PN sempre koalia kona ba oinsa atu kombate korupsaun, asuntu korupsaun sai hanesan asuntu importante ba Partidu atu kombate karik povu fo fiar kaer Governu ka tuur iha Parlamentu Nasional. Informasaun kompletu iha STL Jornal no STL Web, edisaun Sesta (22/6). Terezinha da Costa

Moprokak

Wednesday, June 20, 2012

TMR Simu Informasaun Servisu KAK

STL, 20 Junhu 2012

PR Taur Matan Ruak
DILI - Komisariu Komisaun Anti Korupasaun (KAK) Aderito De Jesus Soares marka prezensa iha palasiu Prezidente hodi informa aktividade no situasaun enzeral durante ne’e ba Prezidente Republika Taur Matan Matan Ruak (TMR).

Hafoin inkontru ho TMR, Komisariu Aderito de Jesus Soares Ba Jornalista Kuarta (20/6) iha palasio Prezidente Aitarak laran hatete, marka prezensa iha palasiu hodi informa servisu KAK durante ne’e ba prezidente.

“Ami mai atu fahe informasaun oituan ba prezidente kona ba servisu Komisaun Anti Korupasaun iha area hotu-hotu, ami mai hatoo ida ne’e ba ita nia Prezidente Taur Matan Ruak,” dehan Komisariu KAK Aderito.

Nia esplika, informasaun nebe hatoo hare programa liu-liu prevensaun korupasaun nebe iha ligasaun ho servisu prezidente nian iha future, tan ne’e mai fahe informasaun ba prezidente. Informasaun kompletu iha STL Jornal no STL Web, edisaun Kinta (21/6). Timotio Gusmão

Moprokak

KAK- PARPOL Sei diskuti Deklarasaun Asset Rikusoin

STL, 20 Junhu 2012

DILI - Partidu Politiku (PARPOL) nebe hetan kadeira hafoin elisaun parlamentar, sei halo diskusaun ho Komisaun Anti Korupasaun (KAK) hodi hare klean liu tan rikusoin membru ida-idak nain antes sai Membru Parlamentu no Governu ba tinan lima.

Informasaun ne’e fo sai husi Komisario KAK Aderito de Jesus Soares Ba Jornalista Kuarta (20/6) iha palasio Prezidente Aitarak laran, Hafoin hatoo informasaun servisu KAK nian ba Prezidente Republika Taur Matan Ruak.

“Ita hein depois eleisaun, sei iha fali konferensia hamutuk ho partidu politiku sira nebe mak hetan asentu iha parlamentu atu hare diak liu tan Asset rikusoin nebe mak iha, maske sistema iha ona maibe atu halo efektivu liu tan,” dehan Komisario Aderito.

Nia hatutan Deklarasaun Asset rikusoin Kak sei halo Follow Up atu diskuti klean liu tan hamutuk ho partidu politiku sira, tan ne’e hafoin elisaun mak bele halo koneferensia hamutuk. Nia hatutan lei oras ne’e iha ona maibe hein atu reforsa ekipa ida, tan ne’e KAK halo servisu nafatin hodi reforsa hasae kapasidade. Informasaun kompletu iha STL Jornal no STL Web, edisaun Kinta (21/6). Timotio Gusmão 

Moprokak

Tuesday, June 19, 2012

Prepara Governu Foun, KAK Deskuti Deklarasaun Asset Rikusoin

STL, 19 Junhu 2012

DILI - Prepara governu no parlamentu foun ba tinan lima mai, Komisaun Anti Korupsaun (KAK) no Inpektur Zeral Estadu (IZE) diskuti deklarasaun Asset Riksoin antes sae membru parlamentu no governu hodi prevene korupsaun iha rai laran.

Tuir Komisariu CAC Aderito de Jesus Soares katak, Diskusaun liu husi meja redonda nebe organiza hamutuk ho IZE, nia planu hodi diskuti kona mekanismu nebe diak liu ba deklarasaun asset no Rikusoin.

“Ita halibur liu-liu ba direitor zeral sira, inspetur estadu ka ministeriu atu ita diskuti no hare sistema nebe lao oras nee’e, atu it abele propoin sistema nebe diak liu tan ba parlamentu foun no governu foun nebe sei mai,” dehan Komisariu CAC Aderito De jesus Soares ba Jornalista Tersa (19/6) iha Salaun Delta Nova Comoro.

Iha fatin hanesan Juiza Tribunal Rekursu Maria Natersia Gusmao hatete, lei numeru 7/2007 nebe koalia kona ba estatutu ba orgaun soberania no mos iha estatutu nia laran iha atrtigu balun koalia mos kona ba deklarasaun rendementu. Informasaun kompletu iha STL Jornal no STL Web, edisaun Kuarta (20/6). Timotio Gusmão

Moprokak

Friday, June 15, 2012

KAK Bolu SEOP, Esplika Projeitu Estrada Emerjensia

STL, 15 Junhu 2012

DILI - Komisaun Anti Korupsaun (KAK), iha Kinta(14/05) bolu urjenti Sekretariu Estadu Obras Publika (SEOP), Domingos Caeiro hodi presta deklarasaun kona ba projeitu estrada emerjensia nebee implementa husi kompania balun iha Distrito Viqueque no Ermera.

Projeitu iha distritu rua nee presiza investigasaun husi KAK, tamba laiha koinesementu husi governu.

Ba xamada urjenti ida nee, SEOP Domingos Caeiro, hateten, nudar sekretariu estadu presiza hatoo informasaun kona ba projeitu estrada emerjensia nebe implementa husi kompania balun iha distritu rua, nebee dehan laiha koinesementu husi estadu, liu-liu Obras Publika rasik.

“Hau notifikadu hanesan testamunha kona ba projeitu estrada emerjensia nebe halao husi kompania balun, laiha koinesementu husi Obras Publika, nunee instituisaun KAK bele konsidera halo investigasaun klean kona ba kazu ida nee,” haktuir Caeiro ba jornalista.

Caeiro informa, kompania nebee implementa projeitu estrada emerjensia iha Distrito Viqueque no Ermera, laiha koinhesementu husi estadu, tamba nee, nia hetan xamada husi KAK hodi informa kestaun nee, nunee iha futuru bele hadia kualidade de servisu.

Nia haktuir, iha Distritu Viqueque iha tinan rua tutuir malu 2010-2011 nee, iha projeito kuaze sanulu resin mak, laiha koinhesementu, husi parte governu nian hakfodak wainhira projeto nee lao ona atinji 50%. Ho ida nee mak kada fulan nia update informasaun husi rejional sira kona ba projeito nebee lao iha baze, hodi konfirma ho dadus nebee iha Gabinete Sekretario Estadu.

“Kazu kona ba projeto emerjensia ba estrada nebe kaer husi kompania balun iha Viquque, no Ermera nebe laiha koinhesementu husi governu, maske prosesu levantamentu lao namanas tiha ona, maibe, laiha koinhesementu. KAK hanesan instituisaun estadu nian, presiza investiga klean hodi hadia mekanismu de servisu. Dalaruma mos levantamentu lao hela, seidauk too iha Obras Publika, hodi hasai despaiso, maibe servisu lao namanas tiha ona iha baze, tamba tuir informasaun nebe governu tona husi rejional katak, autorizasaun ba projeto sira nee husi autoridade lokal balun,” nia esplika.

Nia mos hatutan, nia prezensa iha KAK laos presta deklarasaun ruma kona ba korupsaun, maibe presta deit deklarasaun kona ba projeitu nebee lao iha distritu rua, nunee bele hadia sistema. nes/lay

Moprokak

Tuesday, June 12, 2012

Timor Justice Minister considers appeal

11 June 2012
ABC Radio Australia

Connect Asia Timor Justice Minister considers appeal - East Timor's former Justice Minister has two weeks to decide whether she will appeal against a conviction for misadministration of funds, or else face jail.

On Friday, Lucia Lobato was sentenced to five years prison, but was found not guilty of three other charges including corruption, the abuse of power and falsification of documents.

Ms Lobato's lawyer says the prosecution presented no evidence to support the charge and he will encourage her to appeal within the 15 days period allowed for lodging a challenge.

Correspondent: Karon Snowdon

Speaker: Cancio Xavier, lawyer for East Timor's former Justice Minister Lucia Lobato

SNOWDON: In the months leading up to East Timor's presidential election a scandal erupted that shocked this small island state.

It was used by critics to accuse the government of Prime Minister Xanana Gusmao of gross corruption.

Justice Minister Lucia Lobato was suspended by the parliament because she was facing serious charges.

Thirty-six of the 65 members of Parliament voted to suspend her.

Now she faces the prospect of five years in jail, the mid point between a possible two to eight year sentence.

The court found her guilty of one of the four charges against her -- the misappropriation of Ministry funds.

Lawyer Cancio Xavier says the sentence which includes a hefty fine is a heavy one, and was arrived at he says, without evidence.

XAVIER: No corruption and no power abuse, and then no falsified documents. But during the court process, we never got to any evidence.

SNOWDON: Lucia Lobato was implicated in a case of collusion involving government tenders for contracts worth one million dollars. Ms Lobato was elected to East Timor's first Parliament in 2001 and appointed Finance Minister in 2007. She is a member of the Social Democratic Party and was the sole female candidate in East Timor's 2007 Presidential election.

Cancio Xavier says Ms Lobato is traumatised by the case and doesn't want to appeal. Her lawyer hopes to convince her to change her mind within the 15 day limit to avoid jail.

XAVIER: Today, maybe she's traumatised regarding this conviction, so she said to us, she doesn't want to make an appeal. But we have advised her after today, because when we make appeal fifteen days later, when we appeal against this decision. Automatically after the fifteen days, she'll go to jail.

SNOWDON: And would you be confident of winning the appeal?

XAVIER: Yes, of course, of course!

SNOWDON: Cancio Xavier, Lawyer for East Timor's Justice Minister Lucia Lobato,

Another five government ministers have been investigated by East Timor's Anti-Corruption Commission.

Monday, June 11, 2012

Komarka Ba Lucia Lobato, La Fo Impaktu Ba PSD

11 Junhu 2012 

Zacarias Albano da Costa
DILI - Prezidenti Partidu Sosial Demokrata (PSD), Zacarias Albano da Costa, hateten, kondenasaun nebee Tribunal Distrital Dili (TDD) fo ba Ministra Lucia Lobato atu tama komarka tinan 5 nee, la fo impaktu ba Partidu PSD.

“Lideransa Partidu PSD Lucia Lobato, Tribunal kondena tinan 5 nee la fo impaktu ba PSD, tama PSD laos ema ida deit, maibe ema barak. Iha PSD nia laran laos ema hotu-hotu santu no diak, maibe prontu nee normal kuandu halo partidu politiku, importante politiku partidu politiku nia nee nafatin,” katak Zacarias ba jornalista sira iha Pantai Kelapa, Dili, Sesta (08/09).


Zacarias lamenta teb-tebes haree partidu barak maka ninia ema tuur iha ministru nebee diskunfia komete kazu oi-oin, maibe sira sempre blokeia. PSD sempre dehan, justisa tenki lao tuir nia dalan.

“Ba ami nia membru, ami la interese see nia lider PSD ka lae. Ami ejiji ba Parlamentu katak kazu Lucia Lobato nian tenki hetan debate iha parlamentu, para hetan suspensaun hodi ba tribunal atu responde, maibe hau hanoin Tribunal halao nia servisu prosesu nee seidauk hotu, sei iha posiblidade hodi halo apelu, mas ami hakarak dehan katak justisa iha TL tenki lao tuir nia dalan e partidu hotu-hotu kuntribui ba justisa lao ba oin,” hateten Zacarias.

Antes nee arguida Lucia Lobato hafoin ramata julgamentu deklara katak, nia prontu simu desizaun husi Tribunal kona ba krime nebe nia halo nune’e nia prontu simu desizaun tama kadeia tinan lima.

“Hau prontu simu kastigu tuir desizaun Tribunal nian, tamba iha nasaun hotu justisa mak boot liu. Hau hanesan sidadaun hakruk ba desizaun nebe Tribunal deside tiha ona katak, hau tama kadeia tinan lima, hau simu desizaun ne’e hodi halo loos justica ba rai ida ne’e,” dehan arguida Lucia Lobato.

Nunee mos Antero da Costa hateten, konaba justisa ema hotu tenki hakruuk, tamba desizaun final. Se arguidu maka sente la satisfeitu entaun bele hasae rekursu ba Tribunal Supremu.

Testamunha Nain Haat Konsege Lori Lucia Lobato Ba Kadeia

Testamunha nain ha,at(4) nebe kompostu husi, Nazario da Silva, Direktor Kompainia Wasupa Lda, Luis Oliveira, familia Lucia Lobato, Maria Curjinha, Joao Curjinha nia deklarasaun iha Tribunal konsege lori arguida Lucia Lobato aktual Ministra da Justica, ba Kadeia tinan 5 ho krime partisipasaun Ekonomi ou negosio.

Iha primeira julgamentu nebe hahu iha fulan marco, Tribunal rona testamunha lubuk ida nebe reprezenta husi Ministeriu Publik,nomos defeza nian, testamunha lubuk ida ne’e mai husi, funsionario Ministeriu Justica, Ministeriu infra estrutura, nomos husi kompainia sira nebe manan tenderizasaun pa fardamentumprizioneiro, rehabilitasaun Notariadu rejistu sivil iha distrito 8, nomos rehabilitasaun ba edefisio prizaun Becora.

MP akuza maka’as arguida Lucia Lobato, actual Ministra da Justica nomos Antonio Freitas xefe aprovizionamentu MJ, nebe deskonfia halo korupsaun, kolusaun nepotismu, maibe iha alegasaun, arguida Lucia Lobato komete krime lubuk ida maibe MP akuza deit Lucia Lobato ho pena unika kadeia tinan 12 inklui Antonio Freitas tinan 9 to’o ikus desijaun final Tribunal, absolve krime balu hatun pena ba Lucia tinan 5 komarka,ho krime partisipasaun ekonomia ou negosiu e arguido Antonio Freitas Absovel total.

Remata akordaun ba arguida Lucia Lobato Zuisa Edite Palmira apela ba arguida karik desizaun Tribunal nian arguida senti la satisfa’as, bele hatama rekursu ba Tribunal Supremu nebe a’as liu.

Iha Tribunal arguida Lucia Lobato ho laran triste deklara katak, nia tama kadeia laos ema seluk, maibe, Luis Oliveira, Maria Curjinha, Joao Curjinha, Nazario da Silva, mak kolia inventa, to ikus Tribunal rona deklarasaun ne’e kondena nia ba kadeia, nia prontu toba iha Gleno ou Becora.

“Hau prontu ba toba iha Becora ou Gleno tuir desizaun Tribunal nian nune’e, ema hotu bele hatene hau halo duni korupsaun, nomos naok osan estadu nian, maibe, la siknifika hau naok duni dala ruma testamunha sira ne’e inventa deit mos Tribunal foti desizaun ida ne’e, hau hakruk ba lei,”dehan Lucia Lobato ho triste iha TDD(8/6).

Hafoin rona tiha desizaun final husi Tribunal primeira isntansia nebe hamonu sentensa tinan 5 ba Lucia Lobato, familia nomos Funsionario MJ balu ho laran triste no tanis, maibe, Lucia mantein nia pozisaun hakarak ba kadeia.

Iha fatin hanesan defeza Sergio Hornai sei la husik kliente maske iha tribunal nia oin arguida lakoi rekursu maibe, defeza nia obrigasaun atu defende kliente ho 15 halo rekursu ba Tribunal Supremu.

Nia haktuir liu tan, tuir lei hatete defeza sei halo hotu buat nebe iha tamba provas nebe sira fo provas nebe mai husi testamunha Luis Oliveira, Maria Curjinha, João Curjinha nomos Nazario da Silva nebe uluk hamutuk iha Kompainia Pualaka maibe ikus mai iha problema, tamba ne’e zuis uja ida ne’e sai hanesan meus de provas ida provado katak, iha tempu neba arguida partisipa iha krime ekonomia ou negosio. Maske Tribunal foti ona desizaun maibe husi parte defeza sei halo rekursu ba Tribunal Supremu.

Juiz nebe prezide akordaun Juiz Koletivo, Edite Palmira (Juiz Prezidente), Jose Maria de Araujo, Paulo Texeira (Juiz Internasional), inklui Ministeriu Publiku Felismino Cardozo. Entertanto Sergio Hornai, Cancio Xavier husi Defeza. Kazu nee rejistu ho numeru de prosesu, 580/2012. alm/nes/lay 

STL

Sunday, June 10, 2012

Lúcia Lobato condenada a cinco anos de prisão

Díli – O Tribunal Distrital de Díli decidiu dar cinco anos de prisão a Lúcia Lobato, por envolvimento em casos de corrupção.

A decisão foi tomada em julgamento esta sexta-feira, 8 de Maio. Lúcia Lobato foi acusada de envolvimento na falsificação de documentos e abuso de poder em relação a actividades na empresa do seu marido.

O último julgamento foi conduzido pelos juízes Edite Palmira, Paulo Teixeira e José Araújo.

Os promotores Angelina Saldanha, José Ximenes (internacional) e Felismino Cardoso também participaram no julgamento.

Lúcia Lobato foi acompanhada pelo seu advogado, Sergio Hornai, por Eduardo Ximenes Xavier e Fernando Carvalho.

O tribunal também decretou o pagamento de 4 mil dólares. Depois da resolução, Lúcia Lobato disse que aceitou a decisão do tribunal em atribuir-lhe cinco anos de prisão e disse estar pronta para ir para a cadeia.

«Eu não tenho provas sobre a acusação do tribunal, apenas as testemunhas oculares. E melhor aceitar a sentença de cinco anos de prisão», referiu.

«O tribunal pensa que é melhor todos nós aceitarmos a sua decisão. Eu devo ir para a prisão», disse ela.

O Primeiro-ministro Xanana Gusmão não comentou sobre a resolução do tribunal, uma vez que está nos distritos a fazer campanha para as Eleições Parlamentares de Julho.

Lúcia Lobato é um dos membros do Parlamento Nacional que se candidataram às eleições deste ano eleitoral do Partido Social Democrata.

Com a decisão do tribunal, o seu nome deverá ser removido. O Primeiro-ministro apontou o seu nome para o Mistério da Justiça, em 2007, dado que o Partido Social Democrata estava envolvido na criação do Governo.

O PSD também não se pronunciou ainda mas, antes da decisão, disse que o julgamento foi muito importante para saber a verdade.

A decisão do tribunal sobre o caso de Lúcia Lobato consiste na primeira vez, desde a independência, que um membro do Governo foi considerado culpado pelo tribunal.

O caso foi apresentado pelo escritório do Ministério Público, liderado pela Procuradora-Geral Ana Pessoa.

O Vice-Primeiro-Ministro José Luís Guterres e o ministro dos Negócios Estrangeiros, Zacarias Albano da Costa, também foram a tribunal, em 2011, por acusações de corrupção, mas o tribunal declarou que estavam inocentes.

O Primeiro-Ministro Xanana Gusmão declarou que a sua ministra das Finanças, Emília Pires, também será chamada a tribunal em breve. A secretária de Estado foi chamada recentemente pela Comissão Anti-Corrupção por alguns casos de corrupção.

(c) PNN Portuguese News Network

Saturday, June 9, 2012

Ministra da Justiça timorense condenada a 5 anos de prisão

Por Redação 
http://www.abola.pt 

A ministra da Justiça timorense foi condenada, esta sexta-feira, a cinco anos e prisão por crime de participação em negócio. A defesa já anunciou que vai recorrer. 

O Tribunal Distrital de Díli consideraram Lúcia Lobato, suspensa desde março, a autora moral de forma consumada em crime de participação em negócio relacionado com a aquisição de uniformes para a guarda prisional. 

O julgamento da ministra teve início em abril e foi concluído hoje, com o veredicto de pena de prisão durante cinco anos. Entretanto, o advogado de defesa, Sérgio Hornay, afirmou que vai recorrer da sentença. 

A ministra foi suspensa a 20 de março pelo parlamento timorense na sequência de um pedido do Tribunal Distrital de Díli para julgar Lúcia Lobato e um homem identificado como António Araújo Freitas, alegadamente devido a um despacho que informava que estavam «acusados do crime de corrupção, abuso de poder e de falsificação de documento». 

A ministra foi hoje absolvida dos crimes de abuso de poder e administração danosa e António Freitas absolvido de todas as acusações.

http://www.abola.pt/mundos/ver.aspx?id=335552 

Monday, May 28, 2012

Kuarta TDD Fo Sai Rejultadu Kaju MJ Lucia


STL, 28 Maiu 2012

DILI -  Tribunal Distrital Dili (TDD) Kuarta (30/5) Sei  fo sai rejultadu alegasaun ba kaju Lucia Lobato atual Ministra Justica (MJ), nebe deskonfia halo korupsaun iha Governu Aliansa Maioria Parlamentar(AMP) nia laran.

Akuzasaun forti husi Ministeriu Publika ba arguida Lucia Lobato, nomos Antonio Freitas Soares xefe aprovizionamentu MJ, nebe deskonfia halo abuzu de poder, hodi falsifika dokumentus, sosa fardamentu ba prizioneiros, rehabilitasaun ba edefisio notariadus, rejistu sivil, iha distrito 8, inklui rehabilitasaun edefisio prizaun Becora iha tinan kotuk liu ba.

Faktus nebe, MP akuza,ba argida, durante julgamentu, iha 23-25 Marco liu ba, konsege rona deklarasaun husi arguido Antonio Freitas Soares nomos arguida Lucia Lobato inklui testamnha hamutuk, ema nain sanlu resin.

Kontinuasaun husi julgamentu ne’e, iha loron 23-25 Maio Tribunal rona tan testamunha inklui Jornalista balu, to ikus kaju nune’e, kosege ramata, maibe alegasaun husi rejultadu julgamentu ne’e, sei realiza iha kuarta (30/5) hodi hatene lolos prosesu ne’e nia finalidade. Informasaun kompletu iha STL Jornal no STL Web, edisaun Tersa (29/5). Ines das Dores/Timotio Gusmão

MProkak

Friday, May 25, 2012

Julgamentu Lucia Lobato Tribunal Rona Deklarasaun Prezidente de Juri

STL, 25 Maiu 2012
Tribunal Distrital Dili
DILI - Tribunal Dsitrital Dili (TDD), iha Kinta (24/05), kontinua rona deklarasaun husi Ricardo da Costa, relasiona ho kazu korupsaun, falsifikasaun dokumentus no abuzu poder nebee diskunfia involve arguida Lucia Lobato no arguidu Antonio Freitas.

Ricardo nudar funsionariu publiku Ministeriu Justisa  nian, nebee sai prezidente de juri iha prosesu aprovizionamentu ba projeitu hirak nebee lori Lucia Lobato no Antonio Freitas ba tribunal. Nudar prezidente de juri, Ricardo mak halo avaliasaun dokumnetus husi kompania nebee hatama sira nia aplikasaun konkursu reabilitasaun edefisio notariadu, rejistu sivil iha Distrito Aileu no Ermera. Ricardo deklara, iha momentu nebaa, iha kompainia lubuk ida mak hatama dokumentus, maibe iha avaliasaun iha deit kompania 3 mak manan.

“Kompania tolu nebee manan laos hau mesak mak rekomenda, maibe ekipa de juri hamutuk ho membru sira mak rekomenda ba superior hodi halo aprovasaun, too ikus kompania Levi mak manan projeitu nee iha Distritu Aileu,” haktuir Ricardo ba Tribunal.

Nia esplika, dokumentus final laos asina deit, maibe entrega uluk ba juri ida-idak, hodi estuda, foin mak halo asina no projeito iha Lospalos, nia laiha koinhesementu. Ba projeito hotu laos haree husi presu kiik ka boot maibe haree husi kualidade obra, nunee bele fo benefisio ba ema hotu.

Julgamentu iha fulan kotuk, Tribunal rona testamunha hamutuk ema nain sanulu resin, nomos agora daudauk, Tribunal rona tan testamunha balun, maibe kazu nee seidauk too nia rohan no testamunha balun presta nia deklarasaun la dun klaru.

Iha Kinta horseik, Tribunal rona tan testamunha nain 7 hodi rona sira nia deklarasaun maibe tuir observasaun nebee iha, deklarasaun balun halo Tribunal kumpriende i balun presta deklarasaun halo Tribunal tenki fera kakutak, tamba perguntas nebee hatoo husi Tribunal, Ministeriu Publiku (MP) no Defeza, testamunha la responde ka la hatene hotu.

Entretantu Testamunha Ananias da Costa nudar funionario publiku husi Ministeriu Infraestrutura nebee halo observasaun ba dezenho reabilitasaun, nein hatan perguntas husi MP, Tribunal no Defeza, maibe nia hatan buat hotu nia la hatene. Pergunta balun nia responde duni, maibe Tribunal la kumpriende.

Nune’e mos Testamunha Ponciano da Cruz Leite, nebee hola pozisaun nudar Diretor Administrasaun Finansas MJ, deklara katak, iha tinan 2009 reabilitasaun ba edefisio notariadu rejisto sivil hamutuk distrito 8, nebee tuir dokumentus pagamentu katak, kada edefisio ida montante orsamnetu dozentos dolares amerikanu.

Prosesu julgamentu ba kazu nee halao husi Juiz Koletivu nebee kompostu husi Edite Palmira (Juiz Prezidente) hamutuk ho Jose Maria de Araujo no Paulo Texeira (Juiz Internasional). Husi parte Ministeriu Publiku nian, reprezenta husi Jose Ximenes, Felismino Cardoso, no Angelina Saldanha. Defensor ba kazu nee mak Fernando Carvalho, Cancio Xavier no Sergio Hornai. Kazu nee rejistu ho numeru prosesu, 580/2012/TDD. Partisipa iha julgamentu nee, funsionario MJ, inklui familia husi arguido/a nain rua. nes/luk