Hamutuk hari "NASAUN" TIMOR-LESTE do'ok husi "Korrupsaun, Nepotismu no Favoritismu"
|
HAKRIBI KORUPSAUN KOLUSAUN NEPOTISMU
Hapara korupsaun!, se O lakohi naukten sira goza... |
KONTRA PENSAUN VITALISIA
“Lucia Lobato Tinan 5 hela iha Becora” |
Friday, June 11, 2010
Korupsaun: loron 100 Servisu KAK zero tuir Teoria Bibi-metan
Tuesday, June 8, 2010
Mari Alkatiri kahur fali buat rua la hanesan, subornu estrada Com-Mota ain no kaer kilat iha 2006
Mari Alkatiri kahur fali buat rua la hanesan
subornu estrada Com-Mota ain no kaer kilat iha 2006
Dili,Tur hamutuk media (Thm, 08/06/2010). Mari Alkatiri nudar ex-PM iha I Governu Konstitucional kahur fali buat rua la hanesan,haktuir lia hirak ne´e ba Thm husi xefi Departementu Juridiku NGO Tur Hamutuk, Adolfo Rodrigues, segunda-feira (07/06/2010) iha knua NGO Tur Hamutuk. Tuir Adolfo Rodrigues, ”Mari Alkatiri kahur alegasaun ne´ebe hetan husi ex-deputadu PSD, Leandro Izaac katak Mari Alkatiri simu subornu iha projektu estrada Com-Mota Ain”. Tenik tan Adolfo Rodrigues, ”tuir lolos Mari Alkatiri nudar jurista iha nia formasaun buka koncentra ba kasu ne´ebe maka sai hanesan fakta juridika, maka konaba subornu ka lae, favoricimento ka lae, maibe ex-PM ne´e kahur fali ho kasu estrada Com-Mota ain ho krisi 2006”.
Iha deklarasaun ex-PM Mari Alkatiri ba Jornal Nacional Diário (JND, 07/06/2010), ”Leandro hein deit atu ba julgamentu, tamba nia kaer kilat iha krisi 2006(JND, hal.1 no 15)”.
Tuir Adolfo Rodrigues, ”Mari Alkatiri koalia konaba krisi 2006 no kilat, tuir lolos se maka xefi governu iha tempo ne´eba? Se maka PM no kaer governu, nia maka responsabilidade moral no politika”, defende Adolfo Rodrigues. Haktuir tan Adolfo Rodrigues, ”Mari Alkatiri nudar jurista, ladun los wainhira atu kesar ba PJR konaba kasu subornu estrada Com-Mota Ain, maibe kahur fali ho kaer kilat iha 2006. Buat rua la hanesan, neduni tatika ida ladun los ba defesa kasu iha Tribunal, fó vantajen ba akusados ninia defesa, hodi bele estabelece kasu rua (Subornu vs krisi2006) ne´e ninia relasaun kausa no efeitu”, haktuir Adolfo Rodrigues (Thm, 08/06/2010).
Iha sexta-feira(04/06/2010), ex-deputadu PSD,Leandro Izaac halo deklarasaun ba JND katak, ”Horta-Mari simu suborno, konaba projektu estrada Com-Mota Ain”. Tuir Prezidente Ramos Horta ne´ebe hetan mos akusasaun husi Ex-Deputadu Leandro Izaac, katak” kareta BMW hetan, ambulancia, osan ba halo jardim Palacio,kareta anti-peluru 4, ne´e tamba nia amizade ho leu rai Kuwait nian (idem)”.
Tuir publikasaun husi JND (19/05/2010), ”PM Kay Rala Xanana Gusmão kancela projektu dalan Com-Mota Ain ho valor US$600 M tamba iha indikasaun ba korupsaun”. Tenik tan PM, ”tuir estudus espefikasaun ba projektus ne´e rasik, hatudu katak se projektu ne´e maka lao duni sei lakon osan besik ba US$400 M, tamba projektu ne´e ninia folin por volta deit ba US$200 M”, dehan PM Kay Rala Xanana Gusmao.
Tamba ne´e maka iha kampane CNRT iha tinan 2007, dehan tan PM, ”hau iha kampane hau la fó perioridade ba dalan husi Com-Mota ain tamba laos perioridade, laos lakohi halo dalan, maibe indikasaun ba iha korupsaun”, defende PM Kay Rala Xanana Gusmao!
Referencia ba hakerek ne’e:
Jornal Nacional Diario (JND) edisauns(19/05/2010,02/06/2010,04/06/2010 no 07/06/2010)!
http://turhamutuk.blogspot.com/2010/06/kasu-estada-com-mota-ain-mari-alkatiri.html
Publicada por TUR HAMUTUK em 00:24 0 comentários
Wednesday, June 2, 2010
Korupsaun: Kasu Estrada Com-Mota Ain, Mari Alkatiri halo konfusaun
Mari Alkatiri iha ninia konferencia imprensa, iha tersa-feira (01/06) dehan katak, "Dehan Estrada Com-Mota Ain ne’e prejektu ida, ba Xanana, programa ho estudus sira hanesan deur, pokete ka, prejketus ka, programas ka planus ka sira hanesan deit….(JND, 02/06, hal.1 no 15)”.
Problema ba Mari Alkatiri maka ne’e, "nia hatene ka lae, existencia projektu husi Com-Mota Ain, nia hatene ka lae, tansa maka Governu Kuwait husu atu Governu Xanana Gusmao nian honra ba akordus ka pre-akordus ne’ebe maka Governo anterior assina ona”, dehan Rui Costa. “Mari Alkatiri hatene katak, Governu Kuwait la fo imprestimu ba Governu Timor-Leste, tamba Governu Xanana la honra ba kumpromissu ne’ebe maka Governu anterior assina ona ho kompanias balun, inkluindu projektu Com-Mota Ain”.
Iha fulan Outubro 2008, PM Kay Rala Xanana Gusmao, lidera delegasaun ida kompostu husi, Ministra Finansas, Ministru Infra-estrutura, Ministru Negocius Estranjeirus, ba visita Kuwait. Objektivu ba visita maka, oinsa maka bele impresta osan hodi halo aeroporto internacional Nicolao Lobato, Dili. Governu Kuwait la fo osan tamba, kriteriu ida, maka Governu Xanana tenke respeita akordus sira nebe maka assina ona ho governu anterior!
Monday, May 31, 2010
Korupsaun: PM kancela Projektu dalan Com ba Mota Ain ho valor US $600 M
Argumenta tan PM kay Rala Xanana Gusmao,” katak tuir estudos especifikus ba projektus ne’e rasik, hatudu katak se projektu ne’e maka lao duni sei lakon osan besik ba US$400 M, tamba projektu ne’e ninia folin por volta deit ba US $200M”, dehan PM Kay Rala Xanana Gusmao.
Tamba ne’e maka iha kampanha CNRT iha tinan 2007, dehan PM, "hau iha kampanha hau la fó perioridade ba dalan husi Com ba Mota ain tamba laos perioridade, laos lakohi halo dalan maibe, tamba indikasaun ba iha korupsaun”, defende PM kay Rala Xanana Gusmao.
Iha ninia intervensaun PM kay Rala Xanana Gusmao, mos koalia konaba kompania Indiano, Reliance, ne’ebe Governu anterior fó autorizasaun ba buka bloku mina iha tasi Timor no halo konsorcium ho kompania mina Timor Leste nian rua (2) East Timor one and East Timor Two.
Sumber: Jornal Nacional Diario (JND, 19/05, hal.1 i 15)!
Saturday, May 29, 2010
CORRUPTION: anti corruption law, FNPK, CHURCH & Woodside bad experience in Africa
Prime Minister Xanana Gusmão has said that Woodside Company faced bad experience in Africa as they engaged in corruption.
Deputy Prime Minister for Management and Public Administration, Mario Carrascalão, has said that the church has condemned corruption practice many times but never contributes to combat corruption in the country.
Prime Minister Xanana Gusmão has said that the Parliamentary Majority Alliance (AMP) Government would never say yes to install LNG pipeline of the Greater Sunrise to Australia.
Parliamentary Secretary, Maria Terezinha Viegas said before criminalizing corruption there should be an anti-corruption law, as so far there had been no special law to define act of corruption.
Deputy Prime Minister for Management and Public Administration, Mario Viegas Carrascalão, has said that the Government would establish National Forum for Corruption Prevention (FNPK).
The Fretilin Bench in the Parliament is against Deputy Prime Minister Mario Viegas Carrascalao’s proposal of establishing national forum for corruption prevention (FNPK), as they prefer endorsing the institutions that have been set up by the state.
MP Arsenio Paixão Bano from Fretilin has threatened to hand over report of the Parliamentary Inquiry Commission to the anti-corruption commission and Public Prosecution if the Parliament would not have agenda to discus the repost about of the Government’s Subsidized MTCI missing rice.
Deputy Prime Minister for Management and Public Administration, Mario Viegas Carrascalão, has said that many corruption cases were pending in the Public Prosecution due to the intervention from some political leaders in the country.
Wednesday, May 5, 2010
Corruption: MP calls on KAK to involve in AMP consultation
MP Lucas da Costa from the Democratic Party (PD) has called on the anti-corruption commission (KAK) officials to involve in the socialization held by Prime Minister Xanana Gusmão about that Government’s National Strategic Development Plans.
Martinho G. da Silva Gusmao - white collar crime - krime faru gola mutin
Friday, April 30, 2010
Corruption: PNTL and PDHJ support KAK investigation in East Timor
PNTL support work of KAK to combat corruption, RTTL, 30.04.10
PDHJ calls for academic support, TP, 30.04.10
Deputy PM Carrascalão: “There is no evidence about corruption” STL, 30.04.10
Resident urges Govt to eradicate corruption virus in the country, RTTL, 29.04.10
PDHJ: “Any cases should be investigated based on the law” TP, 29.04.2010
Luta Hamutuk: “Corruption will be on high if Petroleum Law is amended” TN, 28.04.10
Tuesday, April 27, 2010
Speech by H.E. The Minister of Foreign Affairs during the International Seminar on " Impact of Corruption on National Development of Timor-Leste"
Sua Excelência Senhor Presidente do Tribunal de Recursos, Dr Claudio Ximenes
Sua Excelência Senhora Procuradora Geral, Dra Ana Pessoa Pinto
Sua Excelência Senhor Presidente da Comissão C do Parlamento Nacional, Dr. Manuel Tilman
Distintos Deputados do Parlamento Nacional
Excelências, colegas membros do governo,
Excelências Senhores Embaixadores
Exmo Senhor Provedor dos D.H.CJ
Exmo Senhor Inspector Geral
Exmo senhores representantes das Agencias, Fundos e Programas das Nações Unidas
Magnífico Reitor da UNTL
Senhores convidados
Senhoras e Senhores
The Ministry of Foreign Affairs is very happy and indeed proud to host this illustrious International Conference on Anti-Corruption.
I welcome you all to this debate on a topic that is of the utmost importance to the development of our society, and let me congratulate the Commission C for organizing this important conference.
Tackling corruption is a priority for the 4th Constitutional government. This criminal practice not only deprives our citizens of badly needed resources that belong to all, but is also a form of injustice benefiting the very few to the detriment of most.
Corruption tends to form tentacles of influence that undermine the authority and credibility of the State, weakening its effectiveness and undermining the trust of citizens in public institutions.
As a signal of our commitment to eradicating this type of criminality, the National Parliament has already ratified the United Nations Convention on anti-Corruption and has sworn in the new Commissioner of the independent Anti-Corruption Commission.
The Ministry of Foreign Affairs is also preparing Agreements with neighboring countries on mutual judicial assistance in penal matters in order to facilitate cooperation between different Courts of Law and also cooperation agreements with Australia, Indonesia, Singapore and Hong-Kong on money laundering. The Ministry is also ready to submit, for the approval of the Council of Ministers, a Draft Law on International Judicial Cooperation on Penal Matters, which later will sent to the National Parliament.
The aim of this Law is threefold: To allow the penal courts of Timor-Leste to cooperate with courts of other countries; to promote cooperation with the International Criminal Court - ICC, in The Hague; and finally to implement the conventions ratified by the Members of the Community of Portuguese Speaking Countries, promoting judicial cooperation.
The Government has also adopted a police on prevention of corruption which has been coordinate by the office of Vice Prime Minister Mario Carrascalao. I’m please to say that there will be a presentation on this matter from the office of the Vice Prime Minister Mario Carrascalao, and you will have the opportunity of been informed about the extent of this policy
These legal instruments will help our courts not only in the fight against corruption in Timor-Leste, but also in the fight against several types of transnational crimes, including money laundering and human trafficking.
Much remains to be done in the area of prevention activities in educating our society on the perils of corruption and the injustice of illegal income distribution.
It is therefore a matter of the utmost importance that we embrace, with a sense of urgency and determination, the eradication of corruption and transnational crime. I wish you well in your endeavors and welcome you all, once again, to this conference.
Saturday, April 24, 2010
Corruption: opinions, positions and efforts in comabating KKN 2010
The Anti-corruption Commission (KAK) Commissioner, Aderito de Jesus Soares has called on the Parliament to define salary law for the KAK’s staffs in order to prevent bribery from businessmen.
The Timorese Human Right and Justice Ombudsmen (PDHJ) Sebastião Dias Ximenes, has said that his department will hand over ten cases of corruption, collusion and nepotism (KKN) to Public Prosecution to be processes legally.
Prime Minister Xanana Gusmão has called on the anti-corruption commission (KAK) not to investigate money for cigarettes or Uang rokok because the amount of such money is small but the KAK should focus on the Government’s National Development Plan as it is believed that corruption will appear in the implementation of the plan.
MP José Fernandes Texeira from Fretilin has said that an effective way of fighting against corruption is to have cooperation with other countries such as Indonesia, Australia, Singapore, Malaysia and Portugal in order to extradite corruptors or to have access to corruptors’ bank accounts and assets in these countries.
The Timorese Prosecutor General Ana Pesoa Pinto and the anti-corruption Commissioner Aderito de Jesus Soares, have said that the most important thing was the country’s judicial system should be strengthened before combating corruption.
Indonesian Parliamentary for Finance and Banking Member, Eva K. Sundari, has said that there is a possibility to combat corruption in Timor-Leste, although Timor-Leste is a young country.
Acting Parliamentary Speaker, Vicente Guterres, has said that that Parliament will mobilize civilians to combat corruption appeared at all governmental levels. Guterres made the comment yesterday in his speech marking at the opening ceremony of international seminar with title “Impact of Corruption on National Development” held at the Foreign Ministry hall.
The Timorese Parliamentary Committee C for Finance and anti-corruption President Manuel Tilman has confirmed that they will hold international seminar today to discus about corruption prevention in the country.
Deputy Prime Minister for Management and Public Administration, Mario Viegas Carrascalão, has said that corruption case it the most issues that was concerned by all people, because it will affect negatively to the national development process in the country.
Wednesday, April 7, 2010
KORUPSAUN: Ke'e Korrupsaun Komisaun Europeia Prontu kapasita KAK
Tenik tan Juan Carlos Rey," prvensaun ba KKN importante atu hamoris instituisaun estadu tuir prinsipiu "transparencia no governasaun diak" "Ami hare importante tebes ba instituisaun governu nian hodi hetan desentralzasaun nebe importante ba reduzaun pobreza no dezenvolvimentu rai ne'e liu husi dalan diak", defende komisariu Europeu, J.Carlos Ray iha Dili.
Fontes:STL, pajs.1 i 15, data 8 Abril 2010!
Saturday, April 3, 2010
KORUPSAUN: PRESIDENTE RAMOS HORTA HUSU RELATORIO KONA BA KORRUPSAUN
Friday, March 26, 2010
Jovencio Martins apoio KAK Aderito - Coutinho - Neves contra KKN
Sunday, March 21, 2010
Korupsaun: Lia fuan "korupsaun" sai nudar kilat ba ema halo politika
Díli, Timor-Leste-Kombate hasoru korrupsaun tenke sai hanesan esforsu multipartidáriu ka partes hotu-hotu nian. “Uza liafuan ‘korrupsaun’ sai tiha ona hanesan kilat polítika ida”, haklaken Sekretáriu Estadu Ágio Pereira, “einvez-de sai hanesan esforsu ema hotu-hotu no nassaun tomak nian, kestaun korrupsaun sai fali hanesan vísiu polítiku ida ne’ebé haklekar bá-mai la ho hanoin ne’ebé di’ak, la iha faktus ka halo netik dilijênsias ka esforsus ruma tuir nia dalan atu bele asegura katak alegasoens ka akuzasoens ne’ebé halo loos duni.”
“Durante ne’e ema barak mak naran sai fo’er ona, i la iha nein prosesu judisiál di’ak ida ba sira, tuir buat ne’ebé prevê iha Konstituisaun. Nune’e mós ho Nasaun ne’e rasik nia reputasaun ka fama, ne’ebé sai nakdoko maka’as tebes iha nível nasionál no internasionál, i ita lalika koalia to’o ba elementus Governu no Funsaun Públika nian ne’ebé besik ema 24.000.”
Ágio Pereira konsidera deklarasoens ne’ebé foin dadaun fó sai iha imprensa, ne’ebé dehan Governu Xanana Gusmão ‘korruptu’, hanesan irresponsáveis i oportunistas. Asoens hanesan ne’e la iha valór no la di’ak ba governasaun. “Parese-ke fásil liufali halo deklarasoens jeneralizadas ba ema hotu hatene duké haka’as-an halo esforsus ruma hodi buka hatene uluk lai faktus,” hatutan Ágio Pereira, “Tenke hapara nível irresponsabilidade ida hanesan ne’e.”
Ágio Pereira uza ezemplu kona-ba alegasoens balu ne’ebé foin daudauk halo hasoru Ministériu Finansas, ne’ebé duun katak “halo lakon” osan. “Ministériu Finansas la halo pagamentus ho osan ba projetus. Tezouru mak responsável atu prosesa solisitasoens ka pedidus pagamentus mai husi ministérius operasionais tuir dotasoens ka osan ne’ebé Parlamentu Nasionál aprova tiha ona. Ho aprovasaun ba solisitasaun pagamentu, mak Autoridade Bankária no Pagamentus (ABP) simu notifikasaun atu kredita konta reseptor ka arte ne’ebé atu simu osan iha banku komersiál. ABP, Tezouru no ministérius operasionais relevantes tenke halo didi’ak rejistus kona-ba tranzasoens.”
“Iha fazes kontrolu no verifikasoens oioin kona-ba resepsaun, prosesamentu i ezekusaun pagamentus.Fazes hirak ne’e hotu bele investiga, karik presiza.”
Ágio Pereira hatudu katak korrupsaun bele mós mosu tanba frakezas instituisoens balu ne’ebé sei nurak liu, no la kontrola didi’ak sistemas ou tanba buat ne’ebé ema ka grupus balu hakarak halo tebes duni hodi hetan osan. Governu Xanana Gusmão implementa ona reformas no mekanizmus atu vijia ka tau matan ba buat hotu ne’ebé bele akontese.
Hola mós medidas foun ho hanoin atu iha responsabilizasaun ne’ebé boot liu, hanesan liu husi kriasaun entidades fiskalizasaun foun iha nível aprovizionamentu: Sekretariadu tekniku no Komisaun ida sei harí, ne’ebé halo parte membrus husi sosiedade sivíl, ho propózitu ka objetivu atu fiskaliza rasik prosesus aprovizionamentu.
Buat seluktán mak sei implementa teknolojia foun, hanesan “software FreeBalance”. Sei dezenvolve mós portais informasaun rua ba públiku: Portál Transparênsia, atu públiku bele hetan informasoens atuais kona-ba ezeksauns fundus ka osan Estadu, no Portál Aprovizionamentu, atu públiku bele monitoriza no husik ema haré métodu aprovizionamentu ne’ebé utiliza, tuir leis aprovizionamentu Timór-Leste nian, prosesu avaliasaun, emprezas no konkorrentes sira nia naran ho osan hira mak aloka ba konkorrente ne’ebé selesiona ona tuir prosesu konkursu.
Komisaun Anti-Korrupsaun hahú tiha ona nia mandatu no Komisaun Funsaun Públika hala’o daudaun ona nia knaar. Komisoens hirak ne’e mak hanesan medidas importantes atu salvaguarda Estadu hasoru korrupsaun. Governu sei halo nafatin reformas atu hadi’a operasoens, sistemas, prosedimentus no aspetus lojístikus.
Ágio Pereira hakotu hodi dehan nune’e “Alegasoens kona-ba korrupsaun ne’ebé bazeia ba espekulasoens ka naran koalia de’it, ba persepsoens ka idaidak nia hanoin, boatus ka lia-anin, rumores ka lia kontadu, sensasionalizmu ka hakarak halo ema hakfodak ho informasoens ne’ebé la iha provas, ne’e, hatudu forma halo polítika fo’er nian. Husi parte seluk, promove alegasoens hirak ne’e, tanba intereses polítikus, ne’e, buat ida ke la di’ak no hanesan hakarak abuza fali konfiansa nasionál. Bele mós sai hanesan abuzu ba podér. Maturidade polítika mak hanesan hakat ida dahuluk atu kombate korrupsaun.
Wednesday, March 17, 2010
Aderito fo posse ba NEVES ho COUTINHO iha sede KAK Farol-Dili
Argumentu fiar an ne’e hato’o Komisariu Komisaun Anti Korupsaun (KAK), Aderito de Jesus Soares, Tersa feira ne’e iha edifisiu KAK Farol-Dili durante seremonia posse ne’e.
“Komisairu KAK hateten honra boot tebes ba nia atu fo posse ba adjuntu nain rua ne’e hodi bele servisu hamutuk atu hare’e asuntu Korupsaun Kolusaun no Nepotismu (KKN) iha nasaun lafaek ne’e.
Nia promete sei esfrosu an hamutuk ho adjuntu nain rua ne’e hodi lori instituisaun foun ne’e ba futuru ne’ebe nabilan no diak.
Tanba tuir Eis advogadu ne’e katak adjuntu nain rua ne’e la’os ema ne’ebe foun iha politika Timor Leste nian. Ho ida ne’e nia garante katak sei iha mudansa servisu ba asuntu kombate KKN iha rai ida ne’e.
“Ita hakat tan pasu importante ida tamba Jose Antonio das Neves ho Manuel Coutinho Bucar Corte Real la’os ema foun iha politika Timor leste nian” dehan Aderito de Jesus.
Manuel Coutinho Bucar Corte Real promete katak iha tempo besik nia laran sei halo mudansa ba servisu kombate korupsaun.
“Hau sei dedika hau nia a’an tomak no halao hau nia dever ho matenek ne’ebe hau iha ho responsabilidade bo’ot ne’ebe tau iha hau nia kabas iha institusaun Komisaun Anti Korupsaun KAK, Bucar haktuir”.
Nune’e mos Jose Antonio das Neves adjuntu ba komisariu Asuntu Edukasaun Kampaina no Peskiza ne’e katak atu bele alkansa susesu iha servisu Komisaun Anti Korupsaun presiza apoiu husi institusaun sira seluk.
Thursday, March 11, 2010
Deputadu Estanislau da Silva seidauk konese Aderito de Jesus Soares ninia Coadjuvadu nain rua nebe atu toma posse
Bankada Fretilin, Estanislau da Silva hateten katak, nia parte seidauk hatene kona ba informasaun ne’e. Estanislau kasu lia hirak ne’e ba CJITL iha Uma Fukun Parlamentu Nasional, (10/03). “Hau seidauk hatene konaba informasaun ne’ebe dehan atu fo tomada de pose ba adjuntu Komisariu KAK nian no hau mos lahatene lolos adjuntu KAK ne’e se” tenik Estanislau.
Iha fatin hanesan Deputadu hosi bankada KOTA, Manuel Tilman mos hateten katak, kona informasaun ne’e nia mos sei dauk hatene klaru. “Hau atu dehan deit katak, atu sai adjuntu ba Komisariu KAK ne’e tenke hili ema ne’ebe mak iha matenek no iha kapasidade diak no hau fiar katak Komisariu Aderitu sei hili ninia adjuntu ida ne’ebe diak” Tilman hateten. Manuel Tilman mos hatutan katak nia parte mos lahatene konaba Komisariu ninia adjuntu rua (2) ne’e se los no bain hira mak atu fo tomada da pose ba ninia drjuntu sira ne’e.
Governu Timor Leste ne'ebe lidera husi Primeiru Ministru, Xanana Gusmao rasik fo ona kompetensia tomak ba Aderito de Jesus atu nomeia adjuntu nain 2 ne'ebe tuir nia iha kapasidade intelektual atu bele kolabora ho nia hodi kombate korupsaun iha Timor Leste.
Foin lalais ne’e, Centru Jornalista Investigativu Timor Leste (CJITL) deskobre informasaun husi gabineti KAK katak tuir planu atu kompleta estrutura iha Gabineti Komisaun Anti Korupsaun - KAK ne’ebe establese iha fulan kotuk, Tersa feira semana oin sei fo posse ba Adjuntu nain rua hodi nune’e bele hala’o ona servisu investigasaun, maske naran rua husi adjuntu ne'e sai segredu extraordinariu ba Aderito de Jesus.
Tuir fontes konfirmadu husi Gabineti KAK iha Farol-Dili ne’ebe lakohi fo esplikasaun klaru konaba naran kandidatu adjuntu nain rua ne’e tanba sei sai hanesan segredu ba gabineti ne’ebe refere. “Ami labele fo sai naran” dehan fontes ne’e. “Kuandu fo sai ne’e to’o iha loron tomada de posse, rai deit nomor telefone pois mak ami dere iha Tersa semana oin para bele ba halo kobertura”.
Komisariu Aderito de Jesus rasik hetan ona tomada de posse fulan kotuk iha Parlamentu Nasional tanba hetan votus husi kandidatu nain rua sira seluk hanesan eis Adjuntu Perkurador Jeral Republika, Ivo Valenti no Provedor Direitus Humanus no Justisa, Sebastião Dias Ximenes.
Iha seremonia tomada de posse ne’e, komisariu eleitu promete atu bolu fila fali kandidatu nain rua ne’ebe kompete ho nia atu servisu hamutuk hodi kombate korupsaun iha Timor Leste.
Aderito mos fiar katak sei iha posibilidade ba KAK hodi kehe sai abut Korupsaun Kolusaun no Nepotizmu (KKN) maske iha dezafius oi-oin. Tanba ne’e nia husu ba instituisaun estadu, sosiadade sivil hodi kopera hamutuk atu nune’e bele kombate korupsaun iha nasaun foun ida ne’e.
Prezidenti Republika Jose Ramos Horta mos fo nia apoiu tomak ba lideransa KAK katak iha duni kapasidade atu kombate korupsaun. Foin lalais ne’e mos Komisariu KAK hasoru malu ona Prokuradora Jeral Republika, Ana Pessoa hodi asina paktu konaba servisu hamutuk atu halo investigasaun ba kazu korupsaun ne’ebe iha.
Husi Organizasaun Non Governamental Lalenok Ba Ema Hotu (LABEH), liu husi Direitur Ezekuitvu, Christopher Henry Samson promete sei fo ezame ba KAK hodi hatama kazu indikasaun korupsaun husi ministeriu tolu hanesan Ministeriu Edukasaun, Ministeriu Justisa no Sekertariu Estadu Siguransa liu-liu iha Departementu Imigrasaun nian. (Thomas/CJITL)
KORUPSAUN: NOMEAÇÃO DE COMISSÁRIOS ADJUNTOS PARA A COMISSÃO ANTI-CORRUPÇÃO
O Comissário Sr. Adérito de Jesus Soares afirmou “Hoje anuncia a nomeação do Sr. Manuel Coutinho Bucar Corte-Real como Comissário Adjunto para a Prevenção e do Sr. José António de Jesus das Neves como Comissário Adjunto para a Educação, Campanhas e Investigação. Em face da sua vasta experiência e capacidade, estes Comissários Adjuntos poderão contribuir substancialmente para o trabalho da Comissão e para combater a corrupção em Timor-Leste.”
O Sr. Manuel Coutinho Bucar Corte-Real é um académico timorense respeitado. Foi Deão da Faculdade de Economia da Universidade Nacional de Timor-Leste (UNTL) de 2001 a 2006. Em 2006 o Sr. Bucar foi Comissário da Comissão Nacional de Eleições aquando das eleições para Chefes de Suco, e entre 2006 e 2007 foi Inspector-Geral do Governo de Timor-Leste. Foi neste papel de Inspector-Geral que adquiriu um conhecimento profundo dos desafios em termos de boa governação e corrupção em Timor-Leste.
Durante o período indonésio o Sr. Bucar foi Chefe da Comissão de Planeamento Económico e de Desenvolvimento do Distrito de Ainaro de 1996 a 1999. Possui uma licenciatura em economia e estudos de desenvolvimento pela Universidade Udayana em Bali, na Indonésia, bem como um maestrado em Economia, Marketing e Política Pública pela Escola de Economia e Gestão da Universidade do Minho, em Braga, Portugal. O Sr. Bucar participou também em diversas conferências internacionais sobre corrupção, incluindo a sessão de trabalho regional ‘Integridade em Acção: Estabelecendo uma Comunidade de Prática’ em Phnom Penh, no Camboja, em Janeiro de 2006. Realizou igualmente um estudo comparativo com o Gabinete de Investigação de Práticas de Corrupção de Singapura, em Julho de 2007.
O Sr. José António de Jesus das Neves é desde há muito um activista de movimentos de juventude. Em consequência das suas actividades clandestinas foi preso pelas autoridades indonésias em Malang, na parte oriental de Java, durante quase três anos e meio, entre 1994 e 1997. Desde a Consulta Popular o Sr. Neves tem vindo a trabalhar para organizações nacionais e internacionais. Em 2001 foi contratado pelo Programa das Nações Unidas para o Desenvolvimento para trabalhar num projecto de educação cívica. Em 2004 ajudou na elaboração do capítulo sobre prisões e detenções no Relatório da CAVR, e entre 2004 e 2007 foi Gestor de Projecto do Projecto de Capacitação de Liderança para o Desenvolvimento Económico do Banco Mundial. Desde Julho de 2007 o Sr. Neves tem trabalhado como Assessor Político Superior junto da Secretaria de Estado da Juventude e Desporto.
O Sr. Neves tem uma licenciatura em filosofia pelo Colégio de Filosofia Teológica de Malang, na parte oriental de Java, na Indonésia, bem como um maestrado em Educação e Desenvolvimento pela Universidade de East Anglia, Norwich, no Reino Unido. Recebeu também o Prémio de Liderança da Austrália, atribuído em Melbourne em 2007, bem como uma Bolsa Chevening, um prémio de prestígio atribuído pelo Ministério dos Negócios Estrangeiros e da Commonwealth do Reino Unido pelo curso ‘O que faz funcionar a democracia’ na Universidade de Birmingham em 2009.
Haverá uma cerimónia de tomada de posse dos Comissários Adjuntos no Gabinete da Comissão na Rua Sérgio Vieira de Mello, Farol, na sexta-feira dia 16 de Março, pelas 17h30.
A Lei que estabelece a Comissão Anti-Corrupção concede ao Comissário poder para nomear até três Comissários Adjuntos para o assistirem. Os Comissários Adjuntos são nomeados por mandatos de quatro anos. A lei atribui à Comissão três mandatos fundamentais – investigação criminal da corrupção; tomada de medidas para prevenção da corrupção; e condução de funções de sensibilização, educação e investigação.
O Comissário Sr. Adérito de Jesus Soares afirmou “A estrutura organizacional da Comissão será composta por três divisões operacionais, uma para cada um dos mandatos fundamentais – Investigação, Prevenção e Educação. Será nomeado um Comissário Adjunto para cada Divisão.”
O Comissário Sr. Adérito de Jesus Soares acrescentou “Será nomeado, mais tarde, um Comissário Adjunto de Investigação, porém para já irei estabelecer e gerir a Unidade de Investigação. O recrutamento de funcionários públicos para a Comissão Anti-Corrupção terá lugar em breve, com as posições a serem anunciadas durante as próximas semanas. O recrutamento será feito de acordo com as directivas da Comissão da Função Pública.”
Para mais informações é favor contactar a Comissão através do correio electrónico cac_tl@yahoo.com
Wednesday, March 10, 2010
Korrupsaun: Semana oin KAK sei nomeia Adjuntus nain rua
Dili -MoProkak News(11/03/2010). Iha semana oin Komisariu KAK Aderito de Jesus, sei fo posse ba Komisariu adjuntus nain 2, ne'ebe tuir Komisariu eleitu maka hili. Nomeasaun ba Komisarius adjuntu nain rua atu kompleta equipa Komisaun Anti Korupsaun (KAK).
Tuir informasaun ne'ebe maka Moprokak News hetan iha Parlamentu Nasional (PN) katak "kandidatu forte ba kargus adjuntus rua ne'e maka Coutinho Bukar no Jose Neves".
Coutinho Bukar, nudar uluk kaer knar nudar Inspector Jeral Estado nian ne'e servisu no halao ninia knar konaba Inspeksaun ba ma governasaun no korupsaun aktiva/pasiva iha governu Anterior, lidera husi ex-PM Mari Alkatiri no konece dossier korupsaun no ma pratika administrasaun publika. Konaba Jose Neves, oras ne'e dau-daun halao knar iha Sekretariu Estadu ba Juventude no Desporto nudar Assessor no kaer mos kargu nudar Sekretariu Jeral Renetil (Resistencia Nacional dos Estudantes de Timor-Leste).
Ho nomeasaun ne'e facilita atu KAK, komisariu Aderito de Jesus Soares ho ninia equipa bele halo dau-daun servisu, hahu husi monta sistema, rekrutamentu ba pessoal, rekursus materiais ba suporta servisu, no sst!
Tuesday, February 23, 2010
Komissario Aderito de Jersus Soares: Intervensaun badak ba Parlamentu Nasional Iha okaziaun tomada de pose hanesan Comisariu Comisaun Anti Corrupsaun
Monday, February 22, 2010
IVO VALENTE: FUNSIONAMENTU KOMISSAUN ANTI KORRUPSAUN
Samala RUA, RENETIL:kongratula Aderito de Jesus
Tuesday, February 16, 2010
A cerimonia de tomada de posse do Comissario da Comissao Anti-Corrupcao adiada para o dia 22 de Fevereiro
Monday, February 15, 2010
Primeiru Ministro, Presidente Republika no Tribunal Rekursus Suporta Komissaun anti-Korrupsaun Timor Leste
PTR Claudio Ximenes hatan simu kasus korrupsaun husi KAK
PR Ramos Horta lakohi naran foer husu PM muda Governu
Iha ne' e Presidente uza argumentu korrupsaun atu remodela governo AMP. Se mak hatene se korruptor nain ka korruptores sira mak ema hirak atu muda ses ne' e? Maibe wainhira Presidente dehan "suspeita korrupsaun bele hafoer "nia" naran, ne' e, soi atu ema hotu basa liman". Se ema politiku nain hotu nebe tu'ur iha fatin a'as hatenten sai ka hase'es husi hahalok a'at hirak ne' e, mundu sei sai oin seluk (noticia traduz husi expresso, 30/1/10.
Wednesday, February 10, 2010
Maluk sira, mai haruka SMS ba Mesa Parlamentu Nasional atu ajenda fila fali diskusaun ba Lei Pensaun Vitalisia ba ex-titulares orgaos soberania
Aplikasaun ba Lei ne'e, tinan-tinan ita hamosu grupus elites ki'ik oan ida iha rai ida ne'e, ne'ebe habokur ho Osan povu nian. Nudar Mari Alkatiri hateten iha 2005 "Osan Petroleo ne' e povo nian, laos atu fo han fahi krekas sai bokur". Se iha lejsilatura 2012 maka deputadus sira hamutuk 65 maka la eleitu, signifika katak sira ne'e sai ona ex-titulares no automatikamente hetan beneficiu 100% nafatin husi Lei no.7/2007, ne'e sai hanesan mahon hodi hetan vencimentu hanesan ho deputadus nain 65 ne'ebe iha aktivu.
Se iha tinan 2012 maka Governu ida ne'e hotu ninia mandatu no povu la hili ona sira, sae Governu foun ho membrus governu foun, signifika katak sira be membrus governu agora sai ona ex-titulares, ho hamahon-an iha Lei PV, sira ex-membru governu mos simu osan hanesan sira ne'ebe iha ativu (100% no sira nia oan sira nebe laos ex-titular sei hetan 75% wainhira inan ka aman liu tiha ba mundu seluk).
Se hanesan ne'ebe bebeik, tinan-tinan ka liu tinan 6 ita hamosu grupus eleites ki'ik oan ida iha povu nia let ne'ebe parasita tamba la produtivu (liman-kabun bo'ot, ain-kabun bo'ot, hein deit, simu deit , han deit) tan moris diak, la falta buat ida ho osan Povu nian.
Maluk sira kalkula deit ba, se deputadu ida iha aktivu manan osan hamutuk $1.625, mos deputadu ida iha non-aktivu (ex-Titular) mos manan hanesan, kali ka multiplika deit total deputadus 65 x$1.25, no sira ex-titulares orgao seluk. Osan hira maka estadu tenke gasta ba ex-titulares sira ne'ebe la produtivu, toba deit la halo buat ida bele manan hanesan sira be aktivu. Ba eskola, ba goza iha Bali, loki kareta ka material uma husi liur mai la selu taxa, ba bisnis, tamba deit Lei PV maka fo mahon.
Neduni, lia menon no tatoli ba facebooker sira atu haruka sms ka karta ba Parlamentu Nasional, ba deputadus ida-idak, liliu ba Mesa Parlamentu Nasional atu ajenda fila fali debates ba alterasaun Lei PV no Regalias da ex-titulares (lei nº 5/2004, de 5 de Maio) assinado pelo ex-Presidente PN Francisco Lu'olo no Ex-Titulares sira seluk (Lei do Parlamento no 7/2007 assinado pelo vice-Presidente PN Jacob Fernandes).
Leis rua ne'ebe imoral!
Tuesday, February 9, 2010
Aderito de Jesus Soares: East Timor's anti-graft chief rejects concerns over position
There are a great expectation at the moment on the ground, you know from the public, and these things have to managed in a very prudent way," he said.
Monday, February 8, 2010
Corruption: East Timor appoints corruption commissioner ADERITO JESUS interviewed by ELIZABETH JACKSON from ABC
ELIZABETH JACKSON: East Timor's new anticorruption commissioner says he faces a huge task to root out corruption in his country. Numerous corruption allegations have been levelled against various members of the Government in East Timor. President Jose Ramos-Horta's concerned corruption is short-changing some of the most vulnerable people in the country.
Wednesday, February 3, 2010
Sekretario Geral RENETIL, Samala Rua: Kombate korrupsaun, promove sustentabilidade no boa governasaun iha Timor Leste
RENETIL kongratula ita nia Parlamentu nebe hili Kompañeiru Aderito de Jesus "Lubhadu" ba sai Komisariu Komisaun Anti Korrupsaun. RENETIL hato’o kongratulasaun especial ba Kompañeiru Aderito nebe hetan fiar husi maioria representante povu nian iha Parlamentu Nacional ba halao knaar importante ne'e. RENETIL sei fo apoiu ba servisu todan nebe Kompañeiru Aderitu lidera tuir kapacidade nebe iha. Husu mos ba kompañeirus membrus RENETIL hotu-hotu atu fo apoiu liu husi dalan diak oi-oin nebe ita bele uza ba fo susesu ba servisu nee. Husu mos ba membrus sira nebe tur iha orgauns estadu nian atu koopera ba kombate korrupsaun iha Timor-Leste.
Kombate korrupsaun ita hotu nia responsabilidade nudar cidadaun civiku hodi promove boa governasaun no dezenvolvimentu integradu nebe sustentavel. Parabens ba Kompañeiru Aderitu de Jesus Soares "Lubhadu" no Parlamentu Nacional.
Sekretario Geral RENETIL
Agio Pereira: Adérito de Jesus konfirmadu ona hanesan Komisáriu Komisaun Anti-Korrupsaun Timor Leste
Adérito de Jesus ne’ebé respeitadu tebes, nia fundadór no membru La'o Hamutuk nian, NGO importante ida iha Timór-Leste ne’ebé monitoriza no reporta kona-ba atividades Governu nian ho mós instituisoens internasionais hotu ne’ebé haknaar iha rai Timór-Leste.
De Jesus uluk halo parte órgaun konsultivu ba Projetu Monitorizasaun Sistema Justisa iha Timór-Leste no ONG Forum wainhira kria iha 2000. Hanesan jurista, nia servisu hamutuk ho Unidade Direitus Umanus UNMIT nian no UNDP, hodi hala’o formasaun kona-ba direitus umanus ba membrus Parlamentu Nasionál Timór-Leste iha 2004, no serve hanesan advogadu ba kazus polítika lubun ida, durante tempu okupasaun Indonézia, hanesan mós koordenadór advokasia ba direitus umanus iha Institutu Polítika, Peskiza no Advokasia iha Jakarta.
De Jesus rekonhesidu mós hanesan atór xave ida hotu ba elaborasaun Konstituisaun RDTL nian. Oras ne’e nia foti hela programa Mestradu iha Lei kona-ba Direitus Umanus Internasionais iha Canberra, Australia.
Desde independênsia, Adérito de Jesus hetan nomeasaun ba pozisoens xave lubun ida inklui ba Provedór (Ombudsman) no mós ba Komisáriu Komisaun Verdade i Amizade. Maibé nomeasaun hanesan Komisáriu ba Komisaun Anti-Korrupsaun mak kargu ida ke foin primeira vez nia hakarak simu.
Sekretáriu Estadu Ágio Pereira nota katak Adérito de Jesus ema ida ke iha prinsípiu, tanba ne’e mak nia sei atua independentemente no ba povu Timór-Leste nia interese ne’ebé di’ak liu, ne’ebé nia kongratula membrus Parlamentu sira hotu tanba bele duni foti desizaun ida ke importante tebes ho sensu dignidade ne’ebé kle’an, hodi nune’e bele salvaguarda interese nasionál. Pereira hatutan katak “Demonstrasaun lideransa husi Membrus Parlamentu Nasionál tomak ne’e, dala ida tan, hatudu maturidade no konsistênsia iha prosesus demokrátikus Timór nian hotu.”
‘Ida ne’e inisiativa kona-ba anti-korrupsaun, ne’ebé foin primeira vez implementa iha Timór- Leste no konsege duni hala’o, tanba lideransa di’ak Primeiru Minbistru Kay Rala Xanana Gusmão nian rasik, i ho nia fiar katak Timór-Leste sei hetan susesus wainhira hasoru dezafius ne’ebé boot liu ba independênsia nasionál, mak nia barani adopta polítikas hanesan kria Komisaun Anti-Korrupsaun.” FIN
For More Information Please Contact: Ágio Pereira +670 723 0011 :agiopereira@cdm.gov.tl : govtlmedia@gmail.com
Monday, February 1, 2010
Dr. Aderito de Jesus Soares hatan wainhira Parlamentu Nasional fihir nia Komissario KAK "Hau Lidera KAK ho Matenek no Profesionalismu”
Aderito agradese ba Deputadu Parlamentu Nasional tomak nudar reprezentante povu nebe fo konfiansa ba nia liu husi votu konfiansa atu lidera KAK.
“Hau apresia ho hondra no garante katak, ho fiar boot nebe Parlamentu Nasional fo ba hau ho konfiansa atu lidera KAK halao misaun ida ho professional atu halo benefisiu diak ba nasaun ho povu Timor,” dehan Aderito ba STL liu husi via telefoni Sigunda (1/2).
Nia hatete molok hahu servisu, nia sei kria uluk estrutura KAK no programa estratejiku ba oin atu haree asuntu korupsaun nebe sei servisu hamutuk ho Governu, Igreja, ONG Nasional no Internasional inklui fo edukasaun ba komunidade no estudantes tomak liu husi kampania. “Asaun nebe hau sei halao maka rekruta funsionariu KAK no trasa programa dezenvolvementu nasional KAK husi tinan 1 ba to tinan 5 nian atu hau bele dezemvolve KAK liu husi asaun kampania nasional konaba kombate KKN servisu ho governu, Igreja, NGO atu halo ema hotu hatene konaba importansia kombate korupsaun,” dehan Aderito.
Nia hatutan katak, wainhira KAK hamarik, karik ONG ka sidadaun balun ba hato keixa korupsaun, KAK sei estuda klean kazu nee para buka hatene antes prosesu no rekomenda ba prokurador hodi estuda no hato ba tribunal hodi halao julgamentu.
Tuir planu Aderito sei fila mai TL iha semana ida nee nia laran, nia sei hamutuk ho nia familia sira atu prepara aan simu mandatu KAK.
KAK Tenki Ke’e Korupsaun AMP
Sekretariu Jeral Partidu CNRT, Doenicio Babo kongratula Komisariu eleitu KAK Aderito de Jesus atu lidera KAK ho nia matenek hodi bele kee korupsaun iha Governasaun AMP liu –liu membru governu husi CNRT sira nebe deskonfia involve iha KKN .
“Hau konkorda ema ida hanesan Aderito atu lidera KAK, tanba KAK presiza ema ida kee barani hanesan Aderito atu kaer ema se- se deit, tanba CNRT hakarak KAK nee kaer uluk ema sira iha CNRT ka AMP nebe deskunfia halo korupsaun kaer tiha sira maka foin KAK, kee fali korupsaun iha governasuan kotuk kotuk antes AMP mai, atu nee CNRT nia kampanha nebe hatete se deit maka naok osan $5cen tenki sai tiha duni,” nia hateten.
Sekjer CNRT hatutan katak, servisu nebe Aderitu tenke halo iha KAK maka halo kampania edukasaun ba prevensaun korupsaun ba eskola ho ONG no organizasaun seluk tan ho povu sira. “Hau suzere atu KAK tenke halo prevensaun ba korupsaun, se bele KAK tenki halo kurikulun hodi tau iha eskola hotu para estudante husi SD to Universidade hotu bele hatene katak, korupsaun nee ladiak, nebe presiza kombate,” nia komenta.
Parte seluk, nia propoin estrutura KAK kompostu husi ekipa servisu husi Adjuntu Komisariu KAK asuntu korupsaun, investigasuan no akuntabilidade tenke funsiona atu haree riku soin membrus governu tomak para kria ona admistrasaun estadu ho governasuan diak.
Deonicio hatete katak, maske KAK - TL ladun halao servisu makas hanesan KAK Indonezia nian. Maibe importante KAK TL sei servisu hamutuk ho polisia, prokurador ONG sira atu kombate KKN.
Sekjer CNRT garantia katak Aderito sei halao nia servisu ho professional, no sei la inklina ba partidu politika ou grupu interese se deit. Tanba konfiasa nebe nia simu husi reprezentante povu.
PM Xanana Apresia PN
Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmao, apresia tebes ho esforsu Prezidente Parlamentu Nasional Fernando Lasama de Araujo ho deputadu tomak nebe hili Aderito de Jesus nudar Komisariu Komisaun Anti Korupsaun (KAK) ho konsiensia.
“Hau apresia ba PN tanba bele aprova ona Komisariu ba komisaun Anti Korupsaun, atu nunee KAK bele funsiona no halao servisu ba interese nasional Estadu ho povu tomak,” dehan PM Xanana.
Nunee mos, Vise Primeiru Ministru Asuntu Sosial, Jose Luis Guterres kongratula Komisariu eleitu Aderito de Jesus, nebe simu ona konfiansa husi reprezentante povu hodi lidera KAK. “Governu apresia i fo parabens ba deputadus Parlamentu Nasional tomak nebe hili ona Aderito nudar komisariu KAK nebe iha profesionalismu no aten brani lidera KAK,” dehan Luis ba STL iha Palasiu Governu Sigunda (02/01).
Nia dehan, liu husi estabelementu KAK bele hahu ona nia servisu atu kombate korupsaun nebe sai nudar virus ladiak atu hamate proseisu dezemvolvimentu povu Timor. “Ita lakohi korupsaun nee atu mosu ita nia rain laran hodi hamate proseisu dezenvolvimentu, tanba nee ita hari KAK, hodi haree problema nee,” tenik Jose Luis.
Maske nunee, Jose Luis husu nafatin ba Ivo Valente no Dr. Sebastiao Diaz Ximenes nebe komkore ba KAK atu labele laran susar, maibe servisu hamutuk nafatin komisariu KAK hodi kombate KKN iha rai laran. “Hau husu ba Dr. Ivo no Dr. Sebastiao nebe oferese sira nia aan ba KAK, atu fo nafatin sira nia kontribuisaun servisu hamutuk ho Dr Aderito kombate KKN,” nia espera.
Jose Luis husu ba deputadu tomak, ONG, Igreja, konfisaun sira seluk, sosidade civil husi ki'ik to'o kawaik sira no emprezariu tomak hodi fo apoiu ba Aderito hodi haree asuntu nasional Estadu nian. qdy/arz
Aderito de Jesus Eleitu ba Komisariu KAK "KAK Sei Deteta Virus KKN"
DILI – Aderito de Jesus ofisialmente eleitu nudar Komisariu Komisaun Anti Korupsaun (KAK) hafoin manan absoluta ba kandidatu nain rua (2), Ivo Valente ho Sebastiao Diaz Ximenes, liu husi eleisaun sekretu iha Parlamentu Nasional, Segunda (1/2).
Aderito manan ho votus 40, Ivo Valente 2, Sebastiao Ximenes votu 19 no nulu (terbakar) ida. Tuir rejimentu Komisariu eleitu, iha poder hili nia adjuntu komisariu nain rua.
Komisariu eleitu oras ne’e halao hela nia estudu iha Australia. Rezultadu votasaun hamosu lamentasaun boot husi bankada opozisaun Fretilin. Tamba konsidera figura Aderito la garantia kombate korupsaun iha rai laran. Tamba figura nee desde prinsipiu arogante no buka hatun malu deit, needuni Fretilin sei la fo kontribusaun ba servisu KAK.
“Ami dezafia ba imparsialidade no kredibilidade Aderito atu diriji komisaun ne’e. Ami sei la koopera ho nia tamba ami fiar katak nia sei la kombate korupsaun, maibe sai deit liman ain ba AMP,”dehan Aniceto.
Diferente ho Xefii Bankada Fretilin nee, Prezidente AD Manuel Tilman, garante katak kapasidade figura Aderito sei halo investigasaun kriminal, atu kombate korupsaun iha Timor Leste (TL). “Nia ema matenek, no iha esperensia barak mos, tamba ne’e hau fiar katak nia bele lori komisaun ne’e ba oin,” Tilman hatete.
Prezidente Parlamentu Nasional (PN) Fernando Lasama Araujo, hateten hakarak ka lakoi Aderito manan ona iha eleisaun, needuni Fretilin tenke hakruuk ba regras nebe determina ona. “Iha nebe deit laos minoria maka obriga maioria simu sira nia hanoin. Tamba ne’e hau sente triste ba Fretilin. Ba oin diak liu ita hotu hamutuk tau konfiansa ba Aderito tamba nia merese duni,” qdy
Fontes:Suara Timor LoroSae (STl, 02/02, paj.1 i 15)!